ไปเปิดสัมมนา (3) – Learning organization

“การเรียนรู้” (Learning) เป็นคุณสมบัติของมนุษย์ (รวมถึงสิ่งมีชีวิตอื่นๆด้วย) กล่าวคือมนุษย์รู้แล้วไม่อยู่เฉย แต่นำความรู้นั้นไปสู่การปฏิบัติ ทำให้ไม่ทำผิดซ้ำ มีการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง เอาตัวรอดจากภาวะวิกฤติได้ คุณสมบัตินี้เองที่ทำให้สิ่งมีชีวิตสามารถสืบทอดเผ่าพันธุ์มาได้จนถึงปัจจุบัน ดังนั้นการเรียนรู้จึงไม่ใช่เรื่องใหม่แต่อย่างใด

ทารกแรกเกิดอยู่ในสภาพที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ เมื่อหิว ไม่สบาย อึดอัด หรือ มีปัญหาไม่รู้จะทำอย่างไร พูดไม่ออกบอกไม่ถูกก็ส่งเสียงร้อง ส่งเสียงแล้วได้รับความช่วยเหลือ ครั้งต่อไปหิว หรือ มีปัญหาก็ร้องอีก เรียกว่าเกิดการเรียนรู้ แม้โตพ้นวัยทารกแล้วบางคนยังติดใจการเรียนรู้ครั้งแรก พอมีปัญหาก็ร้อง แต่อาจปรับปรุงจากร้องให้งอแง เป็นร้องแรกแหกกระเชอ (ซึ่งเป็นที่นิยมกันมาก)

คนฝึกสัตว์ให้ทำงาน ให้แสดงละคร กายกรรม หรือ อื่นๆ เป็นตัวอย่างของการเรียนรู้ของทั้งคน และ สัตว์ คนรู้ว่าสัตว์ชอบรับสินบน ผู้ฝึกจึงมักเอาเหยื่อมาล่อเพื่อให้สัตว์ทำตามคำสั่ง บางครั้งก็ทำโทษถ้าสัตว์ดื้อ สัตว์เอง (คาดเดาจากการสังเกต) รู้ว่าถ้าทำตัวว่านอนสอนง่ายก็จะได้รับรางวัล (เหยื่อ) หรือ ดื้อเมื่อไหร่ก็จะถูกทำโทษ ดังนั้นเมื่อผู้ฝึกใช้ หรือ ส่งสัญญาณให้ทำอะไรมันก็ทำ

จากตัวอย่างการเรียนรู้ของทารก คนฝึกสัตว์ และ สัตว์ ทำให้อธิบายในเชิงคณิตศาสตร์ได้ว่า “การเรียนรู้” (Learning) เท่ากับ “ความรู้” (Knowledge) คูณด้วย “การกระทำ” (Action) หมายถึงรู้แล้วเก็บไว้เฉยๆไม่นำมาใช้ประโยชน์ (การกระทำเท่ากับศูนย์) หรือ การกระทำโดยปราศจากความรู้ (ความรู้เป็นศูนย์) จะไม่เกิดการเรียนรู้ คนมีความรู้มากแต่นำไปใช้ประโยชน์ไม่ได้จัดเป็นพวกความรู้ท่วมหัวแต่เอาตัวไม่รอด ในขณะที่พวกชอบทำโดยไม่พึ่งพาความรู้ ไม่ใช้ประโยชน์จากความผิดพลาด ก็มักจะทำผิดซ้ำซาก

องค์การไม่ใช่สิ่งมีชีวิตจึงเรียนรู้ไม่ได้ แต่คนทำให้เป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ (Learning organization – LO) ได้ โดยจัดให้มี “ระบบแห่งการเรียนรู้” (System of learning – SOL) กับ สร้าง “บรรยากาศแห่งการเรียนรู้” (Environment of learning – EOL) ซึ่งมีรายละเอียดอย่างย่อดังนี้

SOL เป็นระบบที่เอื้อ หรือ ระบุให้มีการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ เช่น ระบบบริหารคุณภาพทั่วทั้งองค์การ (Total quality management – TQM) ที่ประกอบด้วยสี่กิจกรรมหลักคือ Plan Do Check และ Act หรือ ที่เรียกอย่างย่อว่า PDCA เนื่องจากกิจกรรมวางแผนเป็นจุดเริ่มต้นของการนำความรู้ทั้งทฤษฎี และ ประสบการณ์ไปสู่ภาคปฏิบัติ รวมถึงการแก้ปัญหาเมื่อตรวจพบว่าผลงานไม่เป็นไปตามเป้า ที่ TQM กำหนดให้ต้องนำไปสู่การแก้ไขปรับปรุงแผนด้วย เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ TQM เป็น SOL (น่าเสียดายที่ผู้บริหารจำนวนมากมองไม่ออกว่า TQM เป็น SOL ที่อยู่ใกล้ตัวที่สุด เมื่อพูดถึง LO แทนที่พวกเขาจะนึกถึง TQM กลับพากันแสวงหาระบบอื่นๆจากภายนอก)

สำหรับการสร้าง EOL นั้นหมายถึงการเปิดโอกาส ส่งเสริมสนับสนุน รวมถึงจูงใจให้มีการ แสดงความคิดเห็น ถกเถียง แลกเปลี่ยนความรู้กันอย่างกว้างขวาง พร้อมๆกับลดข้อจำกัด หรือ เหตุที่ทำให้คนไม่แสดงออก และ ที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือผู้บริหารต้องรับฟังความคิดสร้างสรรค์ และ ยอมให้มีการลองผิดลองถูก

สรุป การเรียนรู้เป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิต เป็นเหตุให้ไม่ทำผิดซ้ำซาก ทำให้มีการปรับปรุงตนเองอย่างต่อเนื่อง นำไปสู่ความสำเร็จ และ การเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน และ เมื่อคนสร้าง LO ก็จะทำให้องค์การประสบความสำเร็จเช่นเดียวกัน

4 Responses to “ไปเปิดสัมมนา (3) – Learning organization”

  1. krutukta Says:

    หนูสนใจเรื่อง LO มากค่ะ แรกๆ เป็นเพราะว่างาน ในองค์กรของหนูเขาส่งเสริมเรื่อง LO, Peter Senge มากๆ เลย แรกๆ ก็ไม่ค่อยเข้าใจ แต่หลังๆ เห็นเลยว่าเป็นประโยชน์มากๆ ทั้งกับชีวิตการงานและชีวิตส่วนตัวในการพัฒนาตนเองและครอบครัวค่ะ ..

    ที่ PTT ก็มีโครงการเล็กๆ Pi ChEPs (ประมาณว่า Petrochemical Construcitonism Chemical Engineering Program) ที่เคยส่งบุคลากรมาเรียนรู้ที่โรงเรียนหนูและส่งกลับไปทำโครงการต่อ.. เป็นโครงการฝึกอบรมบุคลากรแนวใหม่ ที่เน้น การลงมือปฏิบัติ PDCA และเน้นเรื่องของ การพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง แต่ไม่ทราบว่าทำแล้วเป็นอย่างไรบ้าง ไม่ได้ข่าวเลยค่ะ แต่ที่ ปูนซีเมนต์ไทย โดยเฉพาะในส่วนของ ภาคเหนือ Distribution ไปได้ดีมากๆ เลย กระตุ้นยอดขายได้มาก พนักงานมีความภาคภูมิใจและกระตุ้นการพัฒนาตนเอง การคิดเป็นระบบ และ PDCA ได้ชัดเจนมากเลยค่ะ

    ดีใจที่เดี๋ยวนี้ มีคนให้ความสำคัญกับคน การพัฒนาคนมากขึ้นค่ะ🙂

  2. วิศวะกรน้อยๆ Says:

    คุณลุงครับกิจกรรมต่อไปนี้ยังถือว่าอยู่ในวงจรของPDCA
    หรือเปล่าครับ สมมุติว่าปีที่แล้วแผนกซ่อมบำรุงวางเป้าหมาย
    ว่า down time ของเครื่องจักรต้องไม่เกิน 5% ของชั่วโมง
    การทำงาน จึงมีการลงมือทำกิจกรรมต่างๆเพื่อให้บรรลุผลนี้
    พอสิ้นปีก็ปรากฎว่าเป็นไปตามเป้าหมายจริงๆ ดังนั้นต้นปีนี้จึง
    ลดเป้าหมายลงไม่ให้ down time เกิน 3% และมีการทำ
    กิจกรรมใหม่ๆเพื่อนำไปสู่เป้าหมายที่วางไว้ ถือว่าเป็นการนำ
    PDCA มาใช้หรือเปล่าครับ

  3. payont Says:

    สวัสดีคุณครู บทความของผมเป็นความคิดคำนึงอิงประสบการณ์ ไม่ค่อยได้พึ่งหนังสือเท่าไหร่ หนังสือของ Senge ก็ไม่ได้อ่าน ได้แต่ฟังคนอื่นเล่าให้ฟัง อ่านข้อเขียนของผมแล้วเห็นว่าควรเติมเต็มส่วนใดกรุณาแนะนำด้วย (คนแก่ก็ต้องเรียนเหมือนกัน)
    เคยส่งลูกน้องไปเข้าเรียน Pi ChEP ตั้งแต่รุ่นแรกๆ ได้ผลดีครับ รุ่นหลังๆเท่าที่ทราบก็ได้ผลไม่แพ้กัน

  4. payont Says:

    คุณวิศวกรฯ
    การทำงานของเครื่องจักรมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสำคัญคือ เดินเครื่อง เทคนิค และ บำรุงรักษา เป้าหมายตามตัวอย่างน่าจะเป็นเป้าหมายของหัวหน้าโรงงานซึ่งรับผิดชอบสามหน่วยงาน ในส่วนของบำรุงรักษาเป้าต้องบอกด้วยว่า Down time อันเนื่องมาจากหน่วยงานบำรุงรักษาไม่เกิน…% เมื่อมีเป้าแล้วก็ต้องวางแผน (Plan) ว่าจะบรรลุเป้าได้อย่างไร ก่อนวางแผนควรตรวจสอบว่าหน่วยเหนือมีนโยบายในการบำรุงรักษาอย่างไร เช่น ให้ทำ Preventive หรือ Corrective หรือ Condition monitoring หรือ Run to fail เพราะนโยบายที่ต่างกันอาจทำให้ได้แผนที่ต่างกันด้วย แผนนี้ถ้าทำครั้งเดียวแล้วใช้ประจำก็จะกลายเป็น Procedure ได้แผน หรือ Procedure แล้วให้นำไปปฏิบัติ (Do) โดยควบคุมให้ปฏิบัติตามแผนอย่างเคร่งคัด ตรวจสอบ (Check) ผลงานเป็นระยะๆตามช่วงเวลาที่เหมาะสม ถ้ามีปัญหา (ผลงานไม่เป็นไปตามเป้า) ก็หาทางแก้ไข (Act) ที่สำคัญที่สุดคือการแก้ไขต้องนำไปสู่การปรับปรุงแผน อันเป็นการแสดงถึงการเรียนรู้ ทำให้ไม่เกิดความผิดพลาดจากเหตุเดิมอีก ทั้งหมดนี้คือ PDCA

    การตั้งเป้าให้เข้าถึงได้ยากขึ้นก็ OK แต่ควรทบทวนการปฏิบัติในอดีตด้วยว่าที่ประสบความสำเร็จนั้นเกิดจากอะไรแน่ เพราะบางทีอาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบในแผน ไม่ใช่เพราะการปฏิบัติ

    รายละเอียดมาก เขียนตอบยาก จะให้ดีต้องคุยกัน

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s


%d bloggers like this: